ایران و مهاجران افغان؛ دیروز دوست، امروز دشمن؟

فاشیزم عریان، ناسیونالیزم رادیکال، عصبیت کور و… هیچیک از این توصیف‌ها به‌تنهایی برای بیان و بازتاب عباس عراقچی؛ معاون وزیر امور خارجه ایران علیه مهاجران افغان مقیم آن کشور، کافی نیست؛ زیرا همه این‌ها برای ده‌ها سال متوالی، رؤوس اصلی و محورهای بنیادین استراتژ‌ی امنیتی و اجتماعی جمهوری اسلامی علیه پناهجویان افغان را تشکیل می‌داده‌است.

ایران تنها چندسال است که با مهاجرین به‌مثابه یک واقعیت غیرقابل کتمان و انکار اجتماعی، آشتی مصلحتی و موقتی کرده‌است‌؛ به‌گونه‌ای که دیگر پرونده‌های جنایتکارانه و اعمال بزهکارانه‌ اثبات‌نشده‌ مانند «خفاش شب» و… را به‌صورت ابتدا به‌ساکن به مهاجرین افغان یا به تعبیر خود شان «افاغنه» نسبت نمی‌دهند. نام‌بردن از «افغانی» در رسانه‌ها و بولتن‌های خبری صدا و سیمای دولتی ایران، طلسم و تابو نیست و چه‌بسا برای آن‌ها  میز گرد و برنامه‌ ویژه و برنامه‌های سریالی و فیلم و سریال هم ساخته می‌شود.

همه این‌ها به‌خاطر آن است که هزاران جنگجوی جوان مهاجر که اغلب آن‌ها فاقد مدارک شناسایی برای حضور و اقامت در ایران هستند، سال‌هاست که در صف اول جنگ داخلی سوریه، به نیابت از ایران می‌جنگند و تا همین پارسال، همه‌روزه شهرهای بزرگ ایران شاهد تشییع پیکرهای بی‌سر و بی‌جان جنگ‌جویان «لشکر فاطمیون» بود. پس از آن بود که دیدار با «خانواده‌های شهید» یا همان بیوه‌ها و یتیمان کارگران افغان کشته‌شده در جنگ سوریه، بخشی از برنامه‌های رهبر ایران در مناسبت‌های ویژه قرار گرفت.

این رویدادها نشان می‌‌دهد که نگاه جمهوری اسلامی به مهاجران افغان، نه انسانی است و نه اسلامی. آن‌ها به این مجموعه، به‌مثابه ابزارهایی برای پیشبرد سیاست‌های امنیتی و اهداف اقتصادی خود در خارج و داخل کشورشان نگاه می‌کنند.

بنابراین، اظهارات تازه عباس عراقچی؛ معاون جواد ظریف علیه افغان‌‌های مهاجر نیز نباید رویدادی شگفت‌انگیز و غیرمعمولی محسوب شود.

آقای عراقچی گفته است: “هم‌اکنون بیش از سه میلیون افغانستانی در ایران هستند که دو میلیون فرصت شغلی را اشغال کرده‌اند و سالانه سه تا پنج میلیارد یورو از ایران خارج می کنند.”

او گفت “آوارگان در مجموع هشت میلیارد دالر برای کشورمان هزینه دارند” و افزود: “اگر تحریم ها اثر کند و فروش نفت‌‍مان به صفر برسد، جمهوری اسلامی ایران مجبور است سیاست ویژه ای را برای اقتصاد خود در نظر بگیرد و ممکن است نتوانیم به این شکل ادامه دهیم و از برادران و خواهران افغانستانی مان بخواهیم ایران را ترک کنند.”

او گفت که “از لحاظ انسانی نمی‌خواهیم چنین اتفاقی بیفتد”؛ اما “اگر مجبور شویم چنین خواهیم کرد و تبعاتش برعهده امریکاست؛ همان کشوری که افغانستان را به بحران کشید.”

صرف نظر از آمارهای اغلب غلط و اغراق‌آمیز و من‌درآوردی و فاقد کمترین بهره‌ای از واقعیت که آقای عراقچی ارائه کرده، اعلام موضع او درباره استفاده از اهرم اخراج مهاجرین در پاسخ به اعمال فشارهای فرساینده امریکا، درست بازتاب‌دهنده همان اوصافی است که در ابتدای این نوشته، ذکر شد: فاشیزم عریان، ناسیونالیزم رادیکال، عصبیت کور و…

عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه ایران

عراقچی در پی فشارهای سنگین ناشی از واکنش‌های گسترده‌ای که به ‌این سخنان سخیف در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های گروهی علیه او به‌راه افتاده، هر موضع دیگری بگیرد، نمی‌تواند بر این حقیقت، سرپوش بگذارد که او در کمال آرامش و اطمینان و کاملا حساب‌شده و از پیش‌ برنامه‌ریزی‌شده در این‌باره موضع گرفته‌است؛ زیرا ایران و افغانستان و افکار عمومی دو کشور، هرگز با این مواضع، بیگانه و ناآشنا نیستند. این مواضع، رؤوس و اصول و محورهای راهبردی سیاست ایران در قبال مهاجران را برای ده‌ها سال تشکیل می‌داده‌است؛ اما آنچه مایه شگفتی و شرمساری است این است که آقای عراقچی چرا در شرایطی این سخنان را بر زبان رانده‌است که جنگجویان «فاطمیون» همچنان در سوریه حضور دارند و به‌نیابت از امنیت و پیشبرد پروژه سیاست‌های منطقه‌ای ایران در خاور میانه می‌جنگند و خون می‌دهند و قربانی می‌شوند؟ آیا آقای عراقچی سخنان رهبر مذهبی کشورش را درباره فاطمیون که تازه‌ترین مورد آن در ایام سال نو امسال در مشهد مطرح شد، فراموش کرده‌است؟

فارغ از هر پاسخی که او برای این پرسش‌ها داشته باشد، این نکته را نباید فراموش کرد که در صورت بدترشدن اوضاع اقتصادی و نابسامانی‌های اجتماعی و سردرگمی سیاسی ناشی از فشارهای امریکا بر ایران، جمهوری اسلامی در کاربرد این سیاست، لحظه‌ای درنگ و تردید نخواهد کرد؛ زیرا مهاجران ابزار اند؛ ابزاری که اگر دیروز به‌خاطر جنگ ایران و عراق و سوریه و… دوست و برادر محسوب می‌شد، فردا به‌سادگی می‌تواند دشمن باشد و در جبهه امریکا قرار داده‌شود.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *