صلح در دوحه، جنگ در کابل؛ عبدالله از چه خشمگین است؟

خلیلزاد و ملا برادر در یک مرکز لوکس مربوط به وزارت خارجه قطر در حال رایزنی‌های دیپلماتیک برای تعیین نقشه راه آینده سیاسی و امنیتی افغانستان هستند. آن‌جا نه از جنگ خبری است و نه از ادبیات مسموم و خصومت‌آمیز جنگ. همه‌چیز در یک فضای آرام و دوستانه و صمیمانه انجام می‌شود؛ چندان که تصور می‌شود که امریکا و طالبان، سا‌ل‌هاست با همدیگر مراودات دوستانه فارغ از تنش و تشنج داشته‌‌اند.

در کابل اما وضعیت فرق می‌کند. ارگ ریاست جمهوری، در یک فضای رویایی و شاعرانه، مشغول عزل و نصب‌ چند مهره مشخص و تولید انبوه دیوان‌سالاری فاسد و بازتولید تراکم اداری بی‌اثر و فاقد ثمر در حوزه صلح است؛ بدون آن‌که نقش و سهمی در صلح و گفتگو برای صلح داشته‌باشد. در آن‌سو در اردوی رییس اجرایی اما ترکیب غریبی از آشفتگی، سرخوردگی، حقارت و خشم جریان دارد؛ از این‌که نه در از روند دوحه، سهمی دارد و نه از انتصاب‌ها و جابه‌جایی‌های اشرف‌غنی، بهره‌ای‌ می‌برد.

حمله کابل، بهانه‌‌ای فراهم کرد تا عبدالله سکوت دیرپای‌اش در این زمینه را بشکند و هرچه عقده دارد را بر سر طالبان خالی کند.

رییس اجرایی حکومت وحدت ملی، در واکنش به حمله تازه طالبان در کابل، آن گروه را مزدور، منافق، تروریست و پیام‌آوران قتل و انزجار خواند.

آقای عبدالله گفت که گروه «مزدور، منافق، تروریست و تروریست‌پرور طالب» از یک‌سو سخن از صلح می‌زند و از سوی دیگر به شهروندان بی‌دفاع و مراکز ملکی حمله‌ور می‌شود.

رییس اجرایی افزود که گروه طالبان در پی شکست برنامه‌هایش از سوی نیروهای امنیتی و متحمل‌شدن تلفات و خسارات سنگین، با انجام حملات انتحاری و برهم‌زدن آرامش مردم با «نارواترین» شیوه می‌خواهد حضور نحس خود را اعلام کند.

عبدالله گفت: «پیام ما به دهشت‌افکنان روشن است: با انتحار جز روسیاهی و نفرت و انزجار مردم چیزی به‌دست آورده نمی‌توانید.»

او خطاب به طالبان گفته‌است که «مردم افغانستان سال‌ها در برابر شما پیام‌آوران قتل،‌ نفرت و انزجار می‌جنگند» و این مبارزه به رغم قربانی‌های بی‌شمار همچنان تا پیروزی حق بر باطل ادامه می‌یابد.

نکته مهم این است که ادبیات خشمگینانه آقای عبدالله در واکنش به حمله طالبان، بازتاب‌دهنده موضع رسمی حکومت افغانستان نیست. برای درک این مهم، می‌توان به واکنش همزمان ارگ ریاست جمهوری به همین رویداد، اشاره کرد. اشرف‌غنی هم این حمله را «جنایتکارانه» و «تروریستی» توصیف کرد؛ اما در عین حال، از عزم محکم خود در ادامه روند صلح براساس فیصله لویه جرگه نیز خبر داد.

این دو موضع‌گیری از دو رهبر یک حکومت، نشانگر یک اختلاف فاحش و معنادار است؛ این‌که رویکردی یگانه و سیاست واحدی در زمینه صلح وجود ندارد. فاصله ارگ ریاست جمهوری تا قصر سپیدار زیاد نیست؛ اما تفاوت رویکردهای این دو قطب قدرت درباره مسایل کلیدی و استراتژیک به‌اندازه‌ای زیاد است که گاه آن‌ها را رویاروی همدیگر قرار می‌دهد و ترس و ابهام نسبت به سرنوشت روندهایی مانند صلح و جنگ را دوچندان می‌کند.

همین‌ که عبدالله، در لویه جرگه شرکت نکرد؛ اما اشرف‌غنی «مشورت‌های» ساده، سیاسی و غیرالزام‌آور نمایندگان انتصابی آن همایش تبلیغاتی را به‌عنوان سندی مشروعیت‌بخش برای تصمیم‌های مورد نظر خود در روند صلح، فراتر از قانون اساسی و سایر اصول الزام‌کننده حقوقی و قانونی قلمداد می‌‌کند و به آن وزن و اعتبار و مشروعیتی خدشه‌ناپذیر می‌بخشد، خود نشانگر آن است که صلح و جنگ، یکی دیگر از عرصه‌های جنگ قدرت رهبران حکومت وحدت ملی است و این می‌تواند برای چشم‌انداز آینده این دو عرصه، بسیار خطرناک و زیانبار باشد.

عبدالله از ادامه جنگ مردم افغانستان بر علیه یک گروه «مزدور، منافق، تروریست و تروریست‌پرور» طالبان سخن می‌گوید؛ اما اشرف‌غنی بر ادامه برنامه صلح تأکید می‌کند. این همان چیزی است که عبدالله را به خشم وامی‌دارد؛ خشمی که برخلاف طبع محافظه‌کارانه رییس اجرایی، گاه در قالب واژگانی سرشار از نفرت و انتقام، فوران می‌کند.

آقای عبدالله در عین حال، از این‌که هیچ سهمی در عزل و نصب‌های اشرف‌غنی ندارد و به‌عنوان رییس اجرایی، خبر تشکیل بست‌ها و پست‌های تازه را از رسانه‌ها می‌شنود، خشمناک است؛ زیرا تصمیم‌های اشرف‌غنی از یکسو، مخالف مفاد توافق‌نامه سیاسی میان او و عبدالله است و از جانب دیگر، با خواسته عبدالله در خصوص لزوم محدودشدن صلاحیت اشرف‌غنی پس از اول جوزای سال پنجم، منافات دارد.

با این‌همه، تجربه پنج‌ساله حاکمیت رهبران حکومت وحدت ملی نشان داده‌است که این رویارویی‌ها چیزی را تغییر نمی‌دهد؛ بنابراین، نه روند صلح امریکا و طالبان در دوحه متوقف خواهد شد و نه عزل و نصب‌های اقتدارگرایانه اشرف‌غنی در کابل. طالبان نیز با استفاده از این فضای ملتهب و تنش‌آلود، صلح و سلاح را همزمان به‌کار می‌گیرند تا خواسته‌های خود را با مشت آهنین در میز دیپلماسی، بر جانب مقابل تحمیل کنند.

علی موسوی-خبرگزاری افق

مطالب مرتبط