آزادی زندانیان؛ بازی با کارت سوخته

حکومت کرزی از اهرم آزادی زندانیان طالبان به‌مثابه بخشی از استراتژی تشویقی ترغیبی خود در صلح با طالبان استفاده می‌کرد.

نتیجه اقدامات او آزادی هزاران زندانی طالبان از زندان‌های داخل افغانستان و همچنین پاکستان و امریکا بود که مورد انتقاد گسترده ناظران و مردم افغانستان قرار می‌گرفت. به‌رغم این انتقادها، آقای کرزی هرگز از این رویکرد خود دست برنداشت و تا پایان به این استراتژی شکست‌خورده و بی‌نتیجه‌اش وفادار ماند.

در پی این اقدامات بود که شماری از ناظران، از تعبیر «زندان‌های دو دروازه‌ای» دولت افغانستان استفاده کردند. به این معنا که تروریست‌های بازداشتی از یک دروازه وارد زندان می‌شدند و از دروازه‌ای دیگر به‌وسیله حاتم‌بخشی‌های حکومت کرزی بدون هیچ‌گونه محاکمه و مجازات با تکریم و احترام به سبک قندهاری، آزاد می‌شدند و بار دیگر به کوهستان‌ها و سنگرهای گرم تروریزم برمی‌گشتند.

اکنون همین رویکرد را به‌نظر می‌رسد اشرف‌غنی و حکومت وحدت ملی هم در پیش گرفته‌است.

در تازه‌ترین اقدام،‌ اشرف‌غنی؛ رییس حکومت وحدت ملی در فرمانی، دستور رهایی ۳۵ زندانی طالب را از زندان امنیت ملی صادر کرده‌است.

ارگ ریاست جمهوری، روز دوشنبه (۲۱ اسد) با نشر خبرنامه‌ای گفت که این زندانیان به‌مناسب عید قربان و به‌خاطر نشان‌دادن «حسن نیت» حکومت افغانستان در برابر مخالفان مسلح، رها می‌شوند.

خبرنامه افزوده که آزادی این زندانیان برای پیشرفت گفتگوهای صلح و نشان‌دهنده اراده حکومت برای ختم جنگ در کشور است.

این در حالی است که ریاست جمهوری در عید فطر نیز فرمان رهایی حدود ۹۰۰ زندانی طالبان را صادر کرد و بربنیاد آن، این زندانیان از زندان‌های چندین ولایت افغانستان آزاد شدند.

ریاست جمهوری در آن ‌زمان اعلام کرده‌بود که این تصمیم مطابق خواست اعضای لویه جرگه مشورتی صلح گرفته شده‌است.

این در حالی است که امریکا هم پیش از این با آزادی رهبران ارشد و زندانیان خطرناک گروه طالبان، این رویکرد امتیازدهی یکجانبه را تقویت کرده‌است؛ بی‌آن‌که آزادی مهره‌های مهم طالبان، تغییری در سیاست‌های آن گروه در قبال روند صلح افغانستان ایجاد کرده‌باشد.

مشخص نیست که ۳۰ زندانی تازه آزادشده گروه طالبان از زندان امنیت ملی در چه سطحی قرار دارند و پیش از این در صفوف طالبان، چه نقش و سهمی را برعهده داشته‌اند؛ اما  ناظران می گویند که تاکید توجیه‌گرانه ارگ ریاست جمهوری و شخص اشرف‌غنی بر این نکته که آن‌ها دیگر خطری را متوجه کسی نمی‌کنند و «سفیران صلح» اند و آزادی آن‌ها در راستای کمک به روند صلح افغانستان انجام شده‌است، نشان می دهد که قرار است از آن‌ها به‌مثابه بخشی از اهرم اشرف‌غنی در برابر طالبان استفاده شود تا این گروه را به پذیرش روند صلح مورد نظر او ترغیب کند.

نکته قابل تأمل در این میان این است که اشرف‌غنی نیز از اصلی‌ترین حامیان و مجریان سیاست آزادی بی‌محاکمه تروریست‌های طالبان در زمان کرزی بود.

او باری در یک تجمع انتخاباتی در دوران کمپاین‌های نامزدی‌اش در انتخابات ریاست جمهوری گفته‌بود که زندانیان طالبان را از بگرام او آزاد کرده و اگر پیروز شود، سایر زندانیان را نیز آزاد خواهد کرد.

کارشناسان اما می‌گویند که این اقدام، تغییری ملموس و جدی در بهبود امنیت، دگرگونی رویکرد طالبان و زمینه‌سازی برای صلح ایجاد نخواهد کرد و تنها تکرار بی‌حاصل یک دور باطل و بی‌نتیجه خواهد بود.

با این وجود، مشخص نیست که آیا اشرف‌غنی نیز مانند کرزی، زندانیان طالبان را بدون دریافت هیچ‌گونه امتیازی از آن گروه آزاد خواهد کرد یا آزادی آن‌ها را مشروط به کسب امتیازهای ملموس و قابل محاسبه خواهد کرد؛ امتیازهایی که دست‌کم تاکنون مشاهده نشده‌است.

دولت پیشین افغانستان، در این زمینه به اندازه‌ای سهل‌انگارانه عمل می‌کرد که بارها اتفاق می‌افتاد که سربازان نیروهای مسلح افغانستان در اسارت طالبان قرار داشتند؛ اما حاضر به‌تبادل زندانی با آن‌ها نبود؛ ولی در شرایط دیگر، زندانیان آن گروه را بدون هیچ‌گونه امتیازی، آزاد می‌کرد.

در هر حال، غالب ناظران معتقد اند که آزادی مهره‌های جدید طالبان، بازی با کارت سوخته‌ است و اصرار بر این اقدام به امید بهبود و تقویت روند صلح، یک خیال خوش‌بینانه می‌باشد و تصور نمی‌شود که تغییری ملموس و مؤثر در این روند دست کم آن‌گونه که اشرف‌غنی در نظر دارد، ایجاد کند.

مطالب مرتبط