انتخابات افغانستان و مشروعیت سفارتخانه‌ای

سایه بحران مشروعیت هنوز هم بر انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، سنگینی می‌کند. نامزدهای پیشتاز، ادعای پیروزی زودهنگام کرده‌اند، نامزدهایی که آرای کم‌تری دارند، نسبت به وقوع تقلب، ابراز نگرانی می‌کنند و برخی دیگر از نامزدها نیز می‌گویند که هیچ‌کس در دور اول برنده نیست و باید برگزاری دومین دور انتخابات، آمادگی گرفت.

در این میان، سفارت‌های خارجی نیز به‌ویژه طی دو روز اخیر با جدیت بیش‌تری وارد عمل شده‌اند؛ سفارتخانه‌هایی که در انتخابات اخیر به‌دلیل روند صلح، به‌نحو معناداری سکوت و حاشیه‌نشینی، اختیار کرده‌بودند، در روزهای گذشته‌ به‌طور مکرر بر «شفافیت» بی‌چون و چرای انتخابات و مسؤولیت و صلاحیت انحصاری کمیسیون‌های انتخاباتی تأکید می‌کنند.

ابتدا سفارت امریکا در کابل، اعلام کرد که فرستادگان این نهاد، از روند کار در کمیسیون‌های انتخاباتی بازدید کرده و در پی آن، دریافته‌اند که «تقلب در انتخابات افغانستان، جایی ندارد».

به دنبال آن، سفارت بریتانیا در کابل هم از همه طرف‌ها خواست که در کار کمیسیون انتخابات، دخالت نکنند. این موضع پس از آن اتخاذ شد که رییس کمیسیون انتخابات، از سفارتخانه‌های خارجی خواست مانع از فشارهای سیاسی بر این نهاد شوند.

سفارت بریتانیا در عین حال، بدون اشاره به هیچ مبنای قانونی یا حقوقی، درصد پایین مشارکت مردم در انتخابات را موجب خدشه در مشروعیت انتخابات ندانسته‌است.

سفارت امریکا نیز در موضعی دیگر، از احتمال تأخیر در اعلام نتایج ابتدایی انتخابات، حمایت کرده‌است.

همه این موضع‌گیری‌های دو سفارت قدرتمند خارجی در کابل نشان می‌‌دهد که انتخابات افغانستان، پیش از آن‌که روندی ملی و دموکراتیک باشد، پروژه‌ای سفارتخانه‌ای است که مشروعیت یا فقدان مشروعیت آن، بستگی به تأیید یا تردید سفارتخانه‌های خارجی دارد.

حتی این‌که رییس کمیسیون انتخابات، برای کاستن از فشارهای سیاسی، دست‌ به‌دامن سفارتخانه‌های می‌شود، خود نشانگر آن است که او از خدشه‌دارشدن استقلال این نهاد از سوی قدرت‌های خارجی، نگران نیست؛ تنها به این دلیل ساده که گروه‌های فشار داخلی، بر استقلال این کمیسیون، اثر می‌گذارند. این از مصادیق دفع فاسد با افسد است.

هدف این نیست که اعمال فشارهای داخلی بر کمیسیون‌های انتخاباتی، موجه و معقول جلوه داده‌شود. بی‌تردید این امر، نه قانونی است و نه قابل توجیه؛ اما نمی‌توان به‌بهانه مبارزه با نیروهای داخلی ناقض استقلال کمیسیون‌های انتخاباتی، افسار استقلال آن را در اختیار سفارتخانه‌های خارجی قرار داد.

این نکته زمانی اهمیت بیش‌تری پیدا می‌‌کند که بدانیم به اذعان حامد کرزی؛ رییس جمهوری پیشین، سفارتخانه‌های قدرتمند خارجی در سال‌های گذشته نیز تعیین‌کننده اصلی نتایج انتخابات بوده‌اند. بر این اساس، آیا تضمینی وجود دارد که این بار نمایندگی‌های دیپلماتیک امریکا و بریتانیا، دموکراسی و قانون و انتخاب مردم را اولویت اصلی‌شان قرار دهند و از دخالت‌دادن اهداف و برنامه‌های هژمونیک دولت‌های متبوع خود در روند انتخابات افغانستان، اجتناب کنند؟

این پرسش، جدی است؛ زیرا تیفا؛ از نهادهای ناظر انتخابات، به صراحت اعلام کرده‌است که زمینه‌های تقلب در کمیسیون انتخابات، کاملا فراهم است و دیدگاه سفارت امریکا در این زمینه، مردود می‌باشد.

بنابراین، موضع سفارت امریکا، هرگز ناشی از اعتماد و اطمینان این نهاد بر کار کمیسیو‌ن‌های انتخاباتی نیست؛ بلکه چه بسا ممکن است ریشه‌ در معاملات و زد و بندهای پنهانی و پشت‌ پرده‌ای داشته‌باشد که در نهایت، تعیین‌کننده نتایج انتخابات و اعلام نامزد پیروز آن خواهد بود.

درباره دیدگاه سفارت بریتانیا در کابل مبنی‌ بر این‌که مشارکت اندک مردم، مشروعیت انتخابات را زیر سؤال نمی‌برد نیز هیچ استدلال منطقی مورد قبولی وجود ندارد. اگرچه قانون انتخابات افغانستان، سقف مشارکت مشخصی برای تعیین مشروعیت انتخابات تعیین نکرده؛ اما رییس جمهوری که تنها با مشارکت حدود ۱۰ یا ۲۰ درصد کل جمعیت یک کشور، تعیین می‌شود، از مشروعیت و اقتدار لازم، برخوردار نیست و نمی‌تواند نماینده واقعی همه طیف‌های مردم باشد.

بدتر از همه‌ این‌ها خطر مشروعیت سفارتخانه‌ای است که حیات و بقای دموکراسی در حال احتضار افغانستان را تهدید می‌کند و به مردم این حس درست را القا می‌کند که رأی و مشارکت و انتخاب آن‌ها هیچ نقشی در تعیین رییس جمهور ندارد؛ زیرا رییس جمهور را کمیسیون‌های انتخاباتی در تبانی و تراضی با سفارتخانه‌های خارجی، مشخص می‌کنند.

بنابراین، انتظار می‌رود هم دولت و کمیسیون‌های انتخاباتی و هم سفارتخانه‌های خارجی، پیام واضح عدم مشارکت آگاهانه مردم در انتخابات اخیر را دریافته‌باشند و بدانند که ادامه این‌گونه مداخلات، هزینه‌ سنگینی را بر چشم‌انداز دموکراسی در افغانستان تحمیل می‌کند و این روند کژدار و مریز را سرانجام به شکست می‌کشاند.

مطالب مرتبط