در حاشیه سفرهای ولایتی رییس جمهور؛ از صلح تا دولت‌سازی

رییس جمهور اشرف‌غنی، روز چهارشنبه، راهی ولایت کاپیسا شد. این سفر در فاصله کوتاهی از سفر چندروز پیش آقای غنی به ولایت لوگر صورت گرفت.

این در حالی است که در دو دهه گذشته، رسیدگی به امور ولایتی، همواره حلقه مفقوده حکومت‌داری مرکزمحور افغانستان بوده‌است. شمار سفرهای خارجی حامد کرزی؛ رییس جمهوری پیشین، بارها بیش‌تر از سفرهای داخلی او به ولایات بود. اشرف‌غنی هم در ۶ سال گذشته، به ندرت به ولایت‌های دیگر سفر می‌کرد؛ اگرچه شاید سفرهای خارجی او نسبت به کرزی به میزان قابل ملاحظه‌ای کم‌تر بود.

با این حال، سفرهای پیوسته آقای غنی به ولایات می‌تواند یک نشانه مثبت از تغییر رویکرد دولت جدید باشد.

آقای غنی و حکومت به رهبری او از چند جهت، نیازی اساسی به اتخاذ یک سیاست اصولی برای توجه به ولایات دارد.

صلح با طالبان

همان‌گونه که انتظار می‌رفت عمده‌ترین محور سخنرانی اشرف‌غنی در شهر محمود راقی؛ مرکز ولایت کاپیسا، صلح با طالبان بود.

رییس ‌جمهوری گفت که باید با تدبیر و احتیاط در روند صلح گام برداشته شود تا صلح سبب بربادی نشود. او گفته‌است که وظیفه‌ حکومت «جذب‌کردن طالبان به داخل نظام است؛ اما فیصله نهایی در بخش صلح از صلاحیت مردم است».

وی اما گفت: «باید بدانید که آخرین فیصله صلح را مردم می‌کنند، بر این مردم کسی با زور چیزی را تحمیل می‌تواند؟…از این جهت باید وضاحت داشته باشیم که ما با اجماع، با تدبیر کار می‌کنیم در قسمت صلح.»

او با تاکید بر حفاظت و حمایت از دستاوردهای نیروهای امنیتی در روند صلح گفت: «این بار هواپیماهای نیروهای امنیتی به عنوان آهن کهنه به کشورهای خارجی فروخته نمی‌شود.»

مواضع آقای غنی، نشان می‌دهد که صلح، محور اصلی سفرهای ولایتی او را تشکیل می‌دهد. رییس جمهوری می‌‌خواهد با سفر به ولایت‌های مختلف، حمایت مردم را از مواضع خود در زمینه صلح جلب کند. این رویکرد در شرایطی که اکثر کشورهای جهان، تابع تصمیم‌های ایالات متحده، در تلاش برای برقراری رابطه با طالبان هستند و دولت موجود را پایان‌یافته تصور می‌کنند، تنها و مهم‌ترین شیوه موجود برای بقا و غلبه بر رویدادهایی است که حیات و هستی حکومت مستقر را تهدید می‌کند.

از سوی دیگر، در طول سال‌های گذشته، مردم همواره غایب بزرگ بازی صلح بوده‌اند. اکنون که این روند، مراحل نهایی خود را طی می‌کند، دولت می‌تواند با رویکرد به مردم، یک سرمایه اجتماعی و سیاسی قدرتمند را به وجود آورد و به این ترتیب، موضع خود در این روند را تقویت کند.

ناامید از خارج، امیدوار به داخل

در ۲۰ سال گذشته، دولتمردان مسلط بر کابل، کم‌ترین میزان تعهد به منافع ملی را از خود نشان داده‌اند. این امر تنها محدود به مدیران دارای تابعیت دوگانه نمی‌شده؛ بلکه حتی کسانی که تنها تابعیت افغانستان را داشته‌اند نیز از این قاعده نانوشته پیروی می‌کردند؛ زیرا عمده عزل و نصب‌ها با حمایت و هدایت خارجی‌ها صورت می‌گرفت.

وابستگی به منابع خارجی حتی موجب بی‌اعتنایی مدیران به قوانین ملی، سازوکارهای مشروع دولت‌داری و احساس مسئولیت در قبال پرسش‌های مردم می‌شد.

اینک اما در پی صلح با طالبان، خروج بخشی قابل توجه از نیروهای خارجی، ترک افغانستان از سوی سازمان‌های غیر دولتی غربی، بی‌میلی قدرت‌های جهانی به ادامه کار با دولت کنونی در سایه صلح امریکا با طالبان، حکومت به دلیل ناامیدی از خارج، ناگزیر است به داخل کشور رو آورد و در صدد جلب حمایت ملی باشد.

با این حساب، یکی دیگر از اهداف سفرهای داخلی آقای غنی، جلب حمایت‌های مردمی از دولتی است که دیگر مثل گذشته از حمایت خارجی برخوردار نیست و بقا و دوام آن از این منظر به خطر افتاده‌است.

این‌که آقای غنی تأکید می‌کند که هواپیماهای نیروهای امنیتی بار دیگر به عنوان آهن‌ کهنه به پاکستان، فروخته نخواهد شد، کنایه‌ از این است که حتی اگر دولت دیگر از حمایت خارجی برخوردار نباشد، سرنوشت دولت نجیب و ارتش کمونیستی، تکرار نخواهد شد؛ زیرا دولت او با تقویت پایگاه مردمی‌اش مانع از تکرار آن تجربه خواهد شد؛ اگرچه گفته می‌شود که یکی از متهمان پرونده فروش هواپیماهای نظامی ارتش نجیب به پاکستان، اکنون شهردار کابل است!

دولت‌سازی و آینده سیاسی رییس جمهوری

یکی دیگر از نیازهای اساسی آقای غنی برای سفر به ولایات و توجه به داخل کشور، آزمون مهم دولت‌سازی در آستانه معرفی کابینه حکومت جدید است. آقای غنی برای آ‌ن‌که بار دیگر به دام تنش‌های درونی با عبدالله نیافتد، ناگزیر است پایگاه اجتماعی‌اش را در میان مردم افغانستان، تقویت کند و اعتماد و حمایت مردم را از برنامه‌های خود در حکومت جدید، جلب کند.

او همچنین به عنوان رییس جمهوری که عقبه سیاسی داخلی ندارد و بخش بزرگ عمرش را در خارج از کشور گذرانده، برای تضمین آینده سیاسی‌اش نیاز به تقویت و گسترش دامنه نفوذ و محبوبیت اجتماعی‌اش در داخل کشور دارد. آقای غنی می‌داند که بدون داشتن یک پشتوانه نیرومند سیاسی و اجتماعی در میان مردم نمی‌تواند به مثابه یک سیاستمدار مقتدر و پرنفوذ، با قدرت وارد کارزارهای سیاسی، از صلح تا دولت‌داری و… شود.

بر این اساس، سفرهای ولایتی آقای غنی، زدن چند نشان با یک تیر است، و فواید و آثار سیاسی، اجتماعی فراوانی برای او و کل کشور خواهد داشت.

مطالب مرتبط