تشکیل دولت جدید با مهره‌های قدیمی؟

در آستانه تشکیل حکومت جدید به رهبری آقای غنی، انتظار می‌رفت مردم افغانستان، شاهد یک تغییر نسل بنیادین و فراگیر در مدیران ارشد اجرایی از بالا به پایین باشند؛ تغییر نسلی که از یک‌سو عرصه را برای حضور و ظهور مدیران جوان، خوش‌فکر، تحصیل‌کرده، پاک، متعهد، میهن‌پرست و دارای ذهنیت باز نسبت به مسایل ملی فراتر از مرزهای محدود قومیت و زبان و مذهب و سمت و حزب و… فراهم کند و از جانب دیگر، مدیران فاسد و ناکارآمد و فاقد فکر استراتژیک و تعهد ملی و تحت تأثیر عصبیت‌های قومی و مذهبی و… دیگر امکان اشغال کرسی‌های بلند مدیریتی را پیدا نکنند.با این حال و با وجود آن‌که هنوز کابینه و مسئولان محلی دولت جدید، رسما شروع به کار نکرده‌‌اند؛ اما عزل و نصب‌ها و جا‌به‌جایی‌های اخیر نشان می‌دهد که امید به تغییر نسل مدیران اجرایی، بی‌هوده است و هیچ عزم و اراده‌ای جدی برای این مهم وجود ندارد.

از سوی دیگر، انتظار می‌رفت دولت تازه به رهبری آقای غنی، اقدامات گسترده‌ای را در راستای اعمال اصلاحات اداری، ایجاد شفافیت و حساب‌رسی و تشکیل یک سیستم حکومت‌داری عدالت‌محور، عاری از فساد و پاسخگو راه‌اندازی کند؛ این در حالی است که به باور کارشناسان، به نظر نمی‌رسد هیچ‌یک از این انتظارات در کوتاه‌مدت بتواند نتیجه ملموس و ثمربخشی به همراه داشته‌باشد؛ زیرا به باور آن‌ها، سیستمی که عامل اصلی این بحران‌ها و معضلات محسوب می‌شود هنوز پابرجاست و مهره‌هایی که یا خود مستقیما متهم به دست‌داشتن در فسادهای گسترده، اختلاس‌های کلان و… هستند و یا به دلیل ناتوانی، سوء مدیریت و عدم پاسخ‌گویی و مسئولیت‌شناسی، عامل وضعیت موجود شناخته می‌شوند، هنوز تحت هر نام و عنوانی، بر سر کار هستند.

به عقیده ناظران، اقدامات آقای غنی در زمینه‌های یادشده، زمانی می‌تواند با موفقیت یا عدم موفقیت همراه شود که روشن شود او با چه تیمی کار می‌کند، مهره‌های مورد استفاده در دولت به رهبری او چه کسانی هستند، مکانیزم و کارابزار دولت جدید در زمینه‌های مورد نظر چیست، چه برنامه‌های عملی و بلندمدتی در این خصوص روی دست است و مسئولانی که برای ادارات، ولایات، وزارتخانه‌ها و… برمی‌گزیند از چه شاخص‌هایی برخوردار اند.

از سوی دیگر، نباید از یاد برد که یکی از اصلی‌ترین معیارهای سنجش قدرت مدیریتی یک رییس جمهور، سرعت عمل و جدیت او در تشکیل یک تیم کاری متعهد و متخصص در مدت زمانی کوتاه پس از روی کارآمدن است.

شش سال رهبری آقای غنی در حالی که اغلب پست‌های کلیدی کابینه او توسط سرپرست‌ها اداره می‌شدند، این امید و اطمینان را تداعی نمی‌کند که رییس جمهور به اندازه کافی برای ایجاد دولتی مقتدر، شایسته، پاسخ‌گو، مسئول و بابرنامه، واقعا جدی است.

در این شکی نیست که مردم افغانستان، با شخص آقای غنی مشکل شخصی ندارند، مساله اصلی، تیم و دولتی بود که او در شش سال گذشته آن را رهبری می‌کرد و این تیم و دولت، ناکارآمد، فاسد، بی‌برنامه، مصلحت‌گرا، غیر مسئول و آلوده بود؛ بنابراین ادامه کار با این تیم، نمی‌تواند انتظارهایی را که در کوتاه‌مدت،‌ مردم از دولت تازه دارند، برآورده کند.

مردم بی‌صبرانه منتظر اند تا ببینند آیا اقدامات تبلیغاتی دولت جدید، می‌تواند با رهاوردهای ملموس و عملی نیز همراه شود یا نه.

آ‌ن‌ها همچنین می‌خواهند بدانند که چه تعداد از سرپرست‌های به‌جا مانده از دوره قبل، به دولت اشرف‌غنی راه می‌یابند و او با چه افسون و اعجازی می‌تواند از آن‌ها برخلاف شیوه‌ای که در دوره پیشین به آن عادت کرده‌اند، کار بگیرد و در این راستا به بهبود امور کشور، مبادرت ورزد.

آقای غنی تاکنون به هیچ‌یک از این پرسش‌ها، پاسخ اطمینان‌بخشی نداده‌است، به همین دلیل، بازی‌های تازه با مهره‌های قدیمی، فقط ظاهر ماجرا را تغییر می‌دهد؛ اما در عمل، رکود، بیکاری، سردرگمی، ناامنی، فساد، دیوان‌سالاری، ناامیدی نسبت به آینده، کاهش ارزش پول ملی و… همچنان به قوت خود باقی است.

تغییر و تبدیل مهره‌های قدیمی، مشکلات حادی را که دامن‌گیر اداره و مدیریت در سطح کلان است حل نخواهد کرد. مثلا کسی که دیروز در پست وزارت امور داخله، موفق عمل نکرده، امروز نمی‌‌تواند در اداره یک ولایت، مدیری موفق و کارآمد باشد. یا وزیری که در یک وزارتخانه دیگر، کارنامه‌ای قابل دفاع ندارد و دست‌اش به فساد آلوده‌‌است، نمی‌تواند با بر عهده‌گرفتن مدیریت یک وزارت دیگر، موفق‌تر باشد.

ادارات دولتی افغانستان افزون بر این‌که باید به‌روز و مدرنیزه شوند، نیاز به یک انقلاب نسلی دارند؛ انقلابی که مدیران فاسد و و فرتوت را تصفیه کند و به جای آن‌ها نیروهای پویا و جوان را جایگزین کند.

البته جوان‌گرایی هم لزوما به معنای استخدام گسترده زنان و دختران خوش‌سیما در سمت‌های بی‌ربطی مانند معاونت دستگاه‌های امنیتی یا برگزیدن یک معاون زن برای هر والی نیست؛ این امر هم باید بر پایه سازوکاری سودمند و معنادار، صورت بگیرد که برآیند آن راه‌یابی طیفی از جوانان شایسته و تحصیل‌کرده به پست‌های اداری و اجرایی باشد.

مطالب مرتبط