ناتو در دوراهی صلح و جنگ

وضعیت در افغانستان برای مأموریت ناتو، پیچیده است. صلح امریکا با طالبان و تصمیم ترامپ به خروج زودهنگام همه نیروهای امریکایی از افغانستان، ناتو را عملا از دایره مأموریتی که به طور مشترک و به رهیری امریکا آغاز شده‌بود، بیرون گذاشته و اعضای غیر امریکایی این سازمان، از این‌که واشنگتن، قواعد شراکت استراتژیک در یک مأموریت دشوار ۱۹ ساله را نقض کرده و اتحاد سنتی بلوک غرب را نادیده گرفته، سرخورده و خشمگین اند.اعضای اروپایی ناتو ضمن آن‌که به حفظ انسجام و بقای این سازمان می‌اندیشند، از آنچه در افغانستان جریان دارد نیز نگران اند و نمی‌دانند که بدون امریکا چشم‌انداز این مأموریت با چه سرنوشتی رو به رو خواهد شد.

سکوت اروپایی‌ها در قبال تصمیم‌ ترامپ درباره صلح با طالبان و خروج از افغانستان نیز به نظر می‌رسد نه تنها نشانه رضایت نیست؛ بلکه آن‌ها منتظر اند که ترامپ در انتخابات امریکا شکست بخورد و با دولت آینده امریکا به شیوه‌ای معقول، روابط سنتی و راهبردی با واشنگتن را تجدید سازمان دهند.

از جانب دیگر، وضعیت امنیتی در افغانستان نیز به نحو تحمل‌ناپذیری رو به وخامت است و ناتو ناگزیر است در قبال پیامدهای این وضعیت، موضع بگیرد؛ موضعی که شکاف و اختلاف میان این سازمان و امریکا را افزایش می‌دهد و دورنمای مأموریت ۱۹ ساله را با پیچیدگی‌های بیش‌تری رو به رو می‌کند.

در همین راستا، ینس استولتنبرگ؛ دبیر کل ناتو، در پایان نشست دوروزه وزیران دفاع این پیمان، وضعیت امنیتی افغانستان را وخیم خواند و از طالبان خواست که خشونت را کاهش دهند.

او گفت:‌ «طالبان باید سطح غیر قابل پذیرش خشونت را کاهش دهند تا زمینه برقراری آتش‌بس فراهم شود.»

ینس استولتنبرگ تصریح کرد: «چند ماه آینده برای افغانستان سرنوشت‌ساز است. هرچند مذاکرات در دوحه شکننده است؛ اما این از چند نسل به این‌سو فرصت خوبی برای صلح می‌باشد.»

این در حالی است که به تازگی بخش‌هایی از کشور گواه درگیری شدید میان نیروهای امنیتی و طالبان بوده‌است.

در تازه‌ترین مورد طالبان روز جمعه (دوم عقرب)‌ بر قرارگاه نیروهای دولتی در نیمروز حمله کردند که در آن ۲۳ سرباز افغان کشته شدند.

پیش از این در حمله طالبان در تخار هم ده‌ها نیروی امنیتی کشته شده‌بودند و جنگ برای دو هفته در هلمند ادامه داشت.

اظهارات دبیر کل ناتو بازتاب‌دهنده نگرانی عمیق و جدی این سازمان درباره وضعیت به شدت فاجعه‌بار جاری در افغانستان است؛ زیرا این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که هنوز نیروهای خارجی، افغانستان را ترک نکرده‌اند و یک دولت ضعیف به شکل نمادین، مدیریت امور کشور و اداره مراکز شهری را در اختیار دارد؛ اگرچه روز به روز با چالش‌های جدی‌تری مواجه می‌شود، امنیت و کنترل شاهراه‌ها را از دست داده، به شدت در موضع تدافعی قرار گرفته و همه‌روزه ده‌ها نیروهای امنیتی آن در نبردهای تهاجمی طالبان، جان می‌بازند.

به این ترتیب، ناتو نگران است‌؛ نگران این‌که نظم شکننده کنونی به نفع طالبان و تروریست‌های هم‌پیمان‌شان فروبپاشد، نگران این‌‌که امریکا تحت تأثیر تخیلات بی‌بنیاد و شخصیت بی‌ثبات ترامپ، افغانستان را به حال خود واگذارد، نگران این‌‌که این کشور بار دیگر بهشت امن تروریزم و بستر ایمن تولید و قاچاق مواد مخدر شود، نگران این‌که پیامدهای اجتماعی و حقوق بشری این وضعیت از جمله مهاجرت‌های سیل‌آسا و فجایع انسانی ناشی از آن، دامن غرب، تمدن و ارزش‌های غربی را هم بگیرد و…

با این وجود، هیچیک از نگرانی‌های پیش‌گفته، اصلی نیست؛ نگرانی اصلی این است که ناتو دیگر نتواند به نظم و انسجام و استحکامی که پیش از به قدرت‌رسیدن ترامپ داشت، دست یابد و جنگ افغانستان، همان سرنوشتی را برای این سازمان، رقم زند که پیش از این، سازمان ورشو؛ رقیب اصلی ناتو در آن زمان، دچار آن شده‌بود. سران ناتو می‌دانند که سیاست «اول امریکا» و «امریکا را دوباره باعظمت می‌سازیم» ترامپ، علیه ناتو هم هست؛ زیرا ترامپ معتقد است که ناتو یک «سازمان منسوخ» و «حربه‌ای از کارافتاده» است، و این‌که امریکا پولیس جهان نیست. بنابراین، اعضای اروپایی ناتو نگران تکرار سرنوشت سازمان ورشو درباره این سازمان هستند؛ اتفاقی که اگر رخ دهد به فروپاشی بلوک غرب و انتقال قدرت از غرب به شرق منجر خواهد شد، و جنگ افغانستان، این ظٰرفیت را دارد که سرگذشت شوروی را درباره ناتو و امریکا نیز تکرار کند.

بر این اساس، ناتو در یک دوراهی دشوار قرار گرفته‌است؛ یا باید بدون امریکا بر سر آرمان‌ها و ارزش‌ها و اقتدار و عظمت غرب بجنگد و از بقای بلوک دفاع کند تا نظم جهانی به کام روسیه و چین و ایران، سقوط نکند، و یا صلح امریکای ترامپ را بپذیرد و به تبعات آن تن دهد و سرنوشت خود را به دست تقدیر بسپارد.

مطالب مرتبط