امریکا در افغانستان؛ پایان یک دوران

پایان یک مأموریت ۲۰ ساله؛ جایی که امریکا شکست خورد و دشمنانش پیروز شدند. این ارزیابی طالبان و جریان‌های رادیکالی است که بلافاصله پس از خروج، امنیت افغانستان را عرصه جولان‌های خشونت‌بار خود قرار خواهند داد تا قدرت را تصاحب کنند. آن‌ها مدعی‌اند که امریکا را در افغانستان، زمین‌گیر و در نهایت، مجبور به خروج کرده‌اند. برای امریکا اما دیگر هیچ فرقی نمی‌کند؛ زیرا تنها اراده‌اش این بود که به طولانی‌ترین جنگ، پایان دهد و در شعاع این تصمیم، دوران حضور نظامی‌اش در افغانستان پایان یافته و جو بایدن در این باره حرف آخر را زد.او تایید کرد که پس از خروج کامل نیروهای کشورش از افغانستان، امریکا به حمایت خود از افغانستان ادامه خواهد داد؛ اما این حمایت «نظامی» نخواهد بود.

جو بایدن گفت: «زمان آن رسیده که طولانی‌ترین جنگ امریکا پایان یابد.»

او گفت روند خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان تا ۱۱ سپتامبر، ‌همزمان با بیستمین سالگرد حملات القاعده به برج‌های نیویارک، پایان می‌یابد.

آقای بایدن گفت: «ما نمی‌توانیم چرخه تمدید یا گسترش حضور نظامی خود را در افغانستان به امید ایجاد شرایط ایده‌آل ادامه دهیم و انتظار نتیجه متفاوتی را داشته باشیم.»

«به شکل نظامی در مسأله افغانستان درگیر نخواهیم بود؛ اما فعالیت دیپلماتیک و کمک‌های بشردوستانه ما ادامه خواهد داشت.»

آقای بایدن همچنین متعهد به ادامه حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی افغان شد.

سخنان بایدن عاری از هرگونه غرور و اقتدار شایسته یک ابرقدرت بود. او درباره دستاوردهای نظامیان امریکایی در افغانستان، چیز زیادی نگفت. او با وجود این‌که تأکید کرد که نیروهای امریکایی به منظور انتقام حملات ۱۱ سپتامبر و نابودی القاعده به افغانستان، لشکرکشی کردند؛ اما در این باره که آیا در نهایت به این اهداف رسیدند یا نه موضع‌گیری مشخصی نکرد.

شاید به این دلیل که او بهتر از هر کس دیگری می‌داند که امریکا در افغانستان شکست خورد؛ شکست نه تنها از تروریزم؛ بلکه از فساد، سوء مدیریت، مافیا، فقدان نگاه استراتژیک، رقبای قدرتمند منطقه‌ای و عدم شناخت کافی از جغرافیای سیاسی و بافتار اتنیکی بسیار پیچیده افغانستان.

اکنون امریکا در افغانستان به پایان یک دوران نزدیک می‌شود؛ دورانی که هرگز برای امریکایی‌ها و تاریخ اشغال‌ نظامی کشورهای دیگر توسط ایالات‌ متحده، خاطره‌انگیز و افتخارآفرین نخواهد بود.

بایدن هم برای اعلام تصمیم خود، یک مکان نمادین یعنی گورستان سربازان امریکایی کشته‌شده در جنگ افغانستان را انتخاب کرد. شاید برای شماری از امریکایی وجود چنین مکانی قابل افتخار باشد؛ زیرا کسانی که آن‌جا آرام گرفته‌اند از نظر ملت امریکا برای دفاع از سرزمین، امنیت و قدرت جهانی ایالات متحده جنگیده و جان سپرده‌اند؛ اما بی‌تردید دولت‌های امریکا در طول ۲۰ سال گذشته، از ادامه سلطه نظامی خود بر افغانستان و قربانی‌هایی که برای آن دادند، انتظارهای بیش‌تری داشته‌اند که هرگز محقق نشده‌است.

جو بایدن هم گفت که «ما نمی‌توانیم چرخه تمدید یا گسترش حضور نظامی خود را در افغانستان به امید ایجاد شرایط ایده‌آل ادامه دهیم و انتظار نتیجه متفاوتی را داشته باشیم». این یعنی این چرخه تمدید و گسترش نیروها بارها و بارها در طول دو دهه گذشته، ادامه یافته؛ اما نتیجه متفاوتی به دست نیامده‌است. معنای دیگر این اعتراف، شکست است؛ شکست در رسیدن به اهدافی که هرگز تحقق نیافت، شکست در مهار هزینه‌هایی که هر سال سنگین و سنگین‌تر شد، شکست در جلوگیری از کشتار نظامیان امریکایی در جنگی بیهوده و فرسایشی و فاقد برنده. شکست در تأمین اقتدار و سلطه هژمونیک امریکا در راهبردی‌ترین موقعیت در قلب آسیا که سال‌ها کانون بحران و بی‌ثباتی بوده‌است.

به این ترتیب، امریکا ترجیح داد که به این مأموریت پایان دهد؛ پیش از آن‌که مجبور شود هزینه‌های بیش‌تری را متحمل شود.

نظامیان امریکایی هم البته پایان طولانی‌ترین جنگ تاریخ امریکا را جشن خواهند گرفت و با خوشحالی و شوق، گورستان‌ امپراتوری‌ها را ترک خواهند کرد؛ اما آنچه از آ‌‌ن‌ها و کلیت دخالت نظامی امریکا و ناتو برای مردم افغانستان به میراث خواهد ماند، ۲۰ سال سلطه غیر سودمند، جنگی ناتمام، صلحی تحمیلی که به یک گروه تبهکار، اعتبار و مشروعیت بخشید، دولتی غرق در فساد و سوء مدیریت و ناتوان از مواجهه با بحران و ملتی از هم‌گسیخته، دستخوش تنش و تفرقه، آشفته، بی‌سرنوشت و ناامید از آینده‌ای که نمی‌داند چیست.

مطالب مرتبط