از خروج تا خروج؛ چه چیزی متفاوت است؟

از اصرار صاحب‌نظران تا انکار حکومت‌گران؛ مقایسه‌ها میان اشرف‌غنی و نجیب و سرنوشت مشابه دو دولت با توجه به رفتار‌ها و تصمیم‌های شوروی و امریکا همچنان ادامه دارد. حکومت اما همچنان در برابر این برداشت مقاومت می‌کند و درستی آن را زیر سؤال می‌برد. این در حالی است که هر دو دولت به یک اندازه برای بقای خود نیازمند حمایت قدرت‌های خارجی بوده و هر دو هم به نحوی از این حمایت محروم شده و یا در حال محروم‌شدن است. به این ترتیب، تفاوت در چیست و چرا کابل نمی‌خواهد این واقعیت را بپذیرد که شرایط به نحو نگران‌کننده‌ای شبیه دوران آخر سلطه رژیم کمونیستی است؟عبدالله عبدالله؛ رییس شورای عالی مصالحه تازه‌ترین مقام حکومتی است که گفته‌است خروج نیروهای خارجی ممکن است روی وضعیت افغانستان تأثیر بگذارد؛ اما شرایط کنونی در مقایسه با خروج نیروهای شوروی از افغانستان متفاوت است.

او گفته در زمان خروج نیروهای شوروی نه تنها مشکلات داخلی وجود داشت؛ بلکه افغانستان در سطح بین‌المللی «کاملا منزوی» بود. در حال حاضر جامعه بین‌المللی با افغانستان در تماس‌ است و از آن حمایت می‌کند.

پیش‌تر بنون سوان؛ نماینده پیشین سازمان ملل در امور افغانستان و پاکستان گفته‌بود غرب با ترک افغانستان، دولت اشرف‌غنی را تنها می‌گذارد و دولت کنونی با مشکلات مشابه دولت نجیب‌الله روبه‌رو خواهد شد.

آقای سوان با اشاره به اختلافات داخلی گفت زمانی که نیروهای بین‌المللی از افغانستان بروند، ائتلاف‌های جدیدی در افغانستان شکل خواهد گرفت.

اما آقای عبدالله گفت: «اختلافات وجود دارد؛ اما ما باید اتحاد را بین خود ایجاد و تقویت کنیم، یکدیگر را متقاعد کنیم و به طور مشترک از سقوط احتمالی جلوگیری کنیم. شرایط فعلی خواستار تصمیمات جمعی است، تلاش‌ها در حال انجام است و ان‌شاءالله نتیجه خواهد داد.»

مواضع آقای عبدالله اما پیش از آ‌ن‌که برآمده از آنالیز کارشناسی‌شده وضعیت موجود باشد، بیش از اندازه رویاپردازانه به نظر می‌رسد. تصور می‌شود که او از مواجهه مستقیم با واقعیت هراس دارد و نمی‌خواهد اسیر روایت‌هایی شود که شباهت‌های شگفت‌انگیز دو فصل از تاریخ معاصر افغانستان را برملا می‌‌‌کند.

این در حالی است که قوای غربی به رهبری امریکا به سرعت در حال ترک افغانستان هستند. آن‌ها حتی اعلام کرده‌اند که شاید پیش از زمان تعیین‌شده، این مأموریت به پایان برسد. از سوی دیگر، وضعیت سیاسی و امنیتی در داخل افغانستان هم نمایانگر گسست‌های هشدارآمیز و خطرناک است.

در ابعاد بین‌المللی، حمایت سیاسی از دولت افغانستان کماکان وجود دارد. حتی رژیم‌هایی که مستقیما از طالبان حمایت می‌کنند و یا با امضای پیمان صلح با آن گروه به آن، قدرت و مشروعیت و اعتبار وجاهت بخشیده‌اند، رسما اعلام می‌کنند که با احیای دوباره «امارت اسلامی» مخالف اند و پیوسته طالبان را به صلح ترغیب می‌کنند. نمونه بارز آن، پاکستان است؛ کشوری که میزبان رهبران و جنگ‌جویان طالبان است؛ اما از نظر سیاسی، با کابل روابط تنگاتنگی دارد و همه‌روزه از حمایت خود از صلح و آشتی در افغانستان سخن می‌گوید.

آیا این همان چیزی است که آقای عبدالله از آن به عنوان «حمایت بین‌المللی» از دولت افغانستان تعبیر می‌کند؟ البته در کنار این‌ می‌توان مواضع امریکایی‌ها را هم قرار داد که به طور مستمر، حمایت‌های خود از ارتش و دولت افغانستان را اعلام می‌کنند؛ اما عملا چه چیزی جریان دارد؟ استرالیا سفارت خود را می‌بندد، امریکا کارمندان غیرضروری‌ سفارتخانه‌اش را به طور قابل توجهی کاهش داده، دیگر قدرت‌های غربی هم پیوسته به شهروندان‌شان هشدار می‌دهند که افغانستان را ترک کنند، فرایند خروج نظامیان خارجی هم سریع‌تر از هر زمان دیگری جریان دارد و آمادگی‌ها برای انتقال کارمندان افغان قوای خارجی از سوی امریکا، بریتانیا و آلمان هم در دستور کار قرار گرفته‌است.

افزون بر همه این‌ها، طالبان تا پشت دروازه‌های کابل، پیش‌روی کرده‌اند. ولسوالی‌های استراتژیک سقوط می‌کند و جنگ بر سر مناطق راهبردی دیگر روز به روز تشدید می‌شود. سخن از سقوط احتمالی برخی مراکز شهری است و دولت سیاست «عقب‌نشینی تاکتیکی» از مناطق کم‌اهمیت را روی دست گرفته‌است. امنیت کابل هم طی روزهای اخیر به شدت شکننده شده و بمب‌گذاری و ترور و کشتار دوباره اوج گرفته‌است.

در این میان، حتی شایعاتی وجود دارد مبنی بر این‌که با درخواست‌های مکرر اشرف‌غنی برای سفر به امریکا هم موافقت نشده‌است. اگر این خبر درست باشد، آیا انزوای بین‌المللی مورد اشاره آقای عبدالله که در دوره نجیب وجود داشت، در دوره غنی وجود ندارد؟ به راستی چه چیزی متفاوت است و چرا هنوز دولتمردان نمی‌‌خواهند با پذیرش واقعیت‌های تازه، برای مواجهه با آن، تمهیدات و تدابیر مسئولانه‌ای اندیشه کنند، پیش از آن‌که با سرنوشت نجیب مواجه شوند که حتی ملیشه‌های تحت امر خودش هم اجازه خروج‌اش از میدان هوایی کابل را ندادند؟

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *