بازداشت خبرنگاران؛ امنیت ملی یا آزادی بیان؟

با توجه به این وضعیت، دولت نه تنها به انتقادات وارده در این زمینه اعتنایی نمی‌کند؛ بلکه خود همان رویکردی را در پیش می‌گیرد که پیش از این، نیروهای مسلح غیر مسئول از جمله طالبان را به آن متهم می‌کرد: برخورد امنیتی با خبرنگاران؛ خبرنگارانی که در طول ۲۰ سال گذشته نه فقط خودشان؛ بلکه حتی اعضای خانواده و بستگان‌شان نیز در راستای کار خبرنگاری و توسعه آزادی بیان در افغانستان قربانی خشونت‌های مرگبار شده‌اند.اداره امنیت ملی قندهار چهار خبرنگار را بازداشت کرده‌است. آن‌ها درست پس از آن‌که از ولسوالی اسپین بولدک قندهار بازمی‌گشتند توسط ماموران امنیت ملی دستگیر شدند.

دستگیری خبرنگاران به موجی از واکنش‌ها و اعتراض‌ها دامن زده‌است.

سازمان‌های حامی حقوق خبرنگاران و نهادهای بین‌المللی از جمله عفو بین‌الملل، خواستار آزادی فوری و بی‌قید و شرط آن‌ها شده‌اند. این سازمان‌ها تاکید می‌کنند که هرگونه برخورد با تخلفات رسانه‌ای باید در چارچوب قانون رسانه‌های همگانی صورت بگیرد.

دولت اما ادعا می‌کند که خبرنگاران بازداشت‌شده به نفع دشمن تبلیغ می‌کردند.

آن‌گونه که در خبرها آمده‌است این خبرنگاران به منظور تحقیق درباره ادعای تکان‌دهنده اخیر که گفته می‌شود جنگجویان طالبان پس از اشغال اسپین بولدک، صدها نفر از اعضای قبیله اچکزی را تیرباران کرده‌اند به این منطقه رفته بودند.

علیرغم واکنش‌های ابرازشده، دولت اما از موضع خود عقب‌نشینی نکرده‌است و خبرنگاران همچنان در بازداشت هستند و فشار سازمان‌های حامی رسانه‌ها بر دولت برای آزادی آن‌ها نتیجه‌ای در پی نداشته‌است.

این امر، نگرانی‌ها درباره برخورد امنیتی با خبرنگاران را تشدید کرده‌است.

این در حالی است که فضای ملتهب امنیتی بر کار خبرنگاران تاثیر گذاشته‌است. آن‌ها نه تنها در پوشش رویدادها و بازتاب وقایع با محدودیت‌های سنگینی روبه‌رو هستند؛ بلکه با درنظرداشت برخوردهای اخیر به نظر می‌رسد که هر دو سوی جنگ جاری به خبرنگاران به مثابه مانع یا مزاحم نگاه می‌کنند.

این در شرایطی است که خبرنگاران همچنان در میدان جنگ نیز قربانی می‌شوند هفته گذشته یک خبرنگار در قندهار کشته شد. این شرایط، زمینه را برای کار رسانه‌ای در کشور دشوارتر می‌سازد

گزارش‌های رسمی حاکی است که پس از تشدید خشونت‌ها بسیاری از خبرنگاران یا کار خود را ترک کرده و از کشور متواری شده‌اند و یا از بیم‌ خطراتی که جان آنان و خانواده‌های‌شان را تهدید می‌کند، دست به خودسانسوری می‌زنند و با محدودیت‌های جدی در روند کار رسانه‌ای روبه‌رو هستند.

در این میان، بی‌تردید برخورد اخیر با چهار خبرنگار در قندهار وضعیت را پیچیده‌تر خواهد کرد؛ زیرا در پی آن، این تصور قوت می‌گیرد که از این پس حتی دولت نیز به تعهدات بدیهی خود در حمایت از خبرنگاران و تامین آزادی بیان در افغانستان وفادار نخواهد ماند.

این در شرایطی است که پیش از این هم – حتی اگر برخورد اخیر صورت نمی‌گرفت- کارنامه دولت در رسیدگی به وضعیت امنیتی خبرنگاران و پیگرد کیفری پرونده‌های قتل و تهدید و خشونت علیه آن‌ها مورد انتقاد گسترده قرار داشته‌است.

شماری از سازمان‌ها و سفارتخانه‌های خارجی پیش از این اعلام کرده‌اند که دولت حتی یک پرونده مربوط به قتل و کشتار و خشونت علیه خبرنگاران را به طور جدی مورد رسیدگی کیفری قرار نداده‌است.

با توجه به این وضعیت، دولت نه تنها به انتقادات وارده در این زمینه اعتنایی نمی‌کند؛ بلکه خود همان رویکردی را در پیش می‌گیرد که پیش از این، نیروهای مسلح غیر مسئول از جمله طالبان را به آن متهم می‌کرد: برخورد امنیتی با خبرنگاران؛ خبرنگارانی که در طول ۲۰ سال گذشته نه فقط خودشان؛ بلکه حتی اعضای خانواده و بستگان‌شان نیز در راستای کار خبرنگاری و توسعه آزادی بیان در افغانستان قربانی خشونت‌های مرگبار شده‌اند.

در این میان البته انکار نمی‌توان کرد که امنیت ملی در شرایط کنونی در افغانستان، موضوعی مبتلابه است و باید به آن توجه جدی صورت بگیرد. از سوی دیگر در صورتی که انتخاب میان آزادی بیان و امنیت ملی در میان باشد، واضح هست که دولت‌ها امنیت ملی را ترجیح خواهند داد؛ اما خبرنگاران بازداشت‌شده حتی اگر بر بنیاد ادعای سخنگوی وزارت داخله به نفع دشمن تبلیغ کرده‌باشند این امر در چارچوب قانون رسانه‌های همگانی قابل رسیدگی است و بی‌تردید مراجع مشخصی مسئول ارزیابی اتهامات وارده بر خبرنگاران بازداشت‌شده هستند، بر این اساس انتظاری که در در حال حاضر از دولت وجود دارد این است که به قانون متعهد بماند، اصل آزادی بیان را محترم بشمارد، مجاری مسئول رسیدگی به تخلفات و جرایم رسانه‌ای را به رسمیت بشناسد و از تنگ‌تر کردن فضای آکنده از ارعاب و تهدید علیه خبرنگاران و کار خبری در افغانستان، مسئولانه احتراز کند. این چیزی است که می‌تواند میان رفتار دولت و گروه‌های مخالف آن از جمله طالبان، فرق و فاصله‌ای فاحش به وجود آورد.

مطالب مرتبط