یا جنگ یا اطاعت؛ هبتالله نگران چیست؟
از نظر رهبر طالبان در صورت عدم تمکین به اوامر، فرامین و فتاوای ملا هبت الله آخوندزاده، خطر وقوع جنگ جدی است و راه سومی وجود ندارد.
هبتالله آخوندزاده؛ رهبر طالبان، روز یکشنبه از اعضای این گروه خواست از او اطاعات کنند وگرنه افغانستان به سمت جنگ خواهد رفت. آخوندزاده در سخنرانی نماز عید فطر گفت: اطاعت از رهبر بر مسلمانان فرض است تا اختلافات از میان برود و نظم تامین شود.
او گفت اکنون که رهبر وجود دارد همه باید از او اطاعت کنند، در غیر آن کشور به طرف جنگ خواهد رفت. او از وقوع جنگ بر اثر عدم اطاعت از امیر و گسترش اختلافات بهعنوان «هراس از خود» نام برد.
آخوندزاده با اشاره به جنگهای داخلی در دهه ۷۰ گفت که در آن زمان جنگ صورت گرفت؛ زیرا یک رهبر وجود نداشت.
تاکید بر اتحاد و اطاعت از رهبری، همواره از محورهای اصلی سخنرانیهای رهبر طالبان در اجتماع هواداران و دیدارهای خصوصی و سیاسی او بوده است. این نشان میدهد که فقدان اتحاد و عدم اطاعت از رهبری، از عمدهترین نگرانیهای ملا هبتالله آخوندزاده محسوب میشود و او در طول بیش از سه سال گذشته، از آنچه آن را «هراس از خود» مینامد در رنج بوده است.
رهبر طالبان در تازهترین سخنرانی خود در خطبههای نماز عید فطر در قندهار در حالی بر لزوم اطاعت بیچون و چرا از رهبر تاکید کرد که در ماههای اخیر، گزارشهای فراوانی درباره بروز اختلافات شدید و حتی خطر جنگ داخلی میان جناحهای تشکیلدهنده دولت طالبان به ویژه سراجالدین حقانی؛ وزیر داخله و ملا هبتالله آخوندزاده؛ رهبر این گروه منتشر شده است.
همانگونه که در بالا نیز اشاره شد اگرچه ملا هبت الله آخوندزاده به دفعات از لزوم اطاعت از اوامر رهبر تاکید کرده؛ اما به دلیل تشدید اختلافات و حتی خطر وقوع جنگ داخلی این از معدود مواردی است که او درباره خطر بروز جنگ در صورت عدم تمکین در برابر رهبری هشدار میدهد.
بنابراین از نظر کارشناسان با وجود اینکه اختلاف و جنگ قدرت میان رهبران طالبان و شبکه حقانی موضوعی نیست که دیگر قابل انکار و کتمان باشد؛ اما پرسش اساسی در حال حاضر این است که آیا وضعیت جاری در نهایت به سمت جنگ داخلی خواهد رفت یا نه.
اظهارات مورد اشاره ملا هبت الله آخوندزاده به وضوح نگرانی عمیق او درباره خطر وقوع جنگ را بازتاب میدهد. او حتی در این زمینه به تجارب مرگبار جنگهای داخلی دهه ۷۰ خورشیدی اشاره میکند و دلیل آن را فقدان رهبری واحد و عدم اطاعت از رهبر میخواند.
به این ترتیب، از نظر رهبر طالبان در صورت عدم تمکین به اوامر، فرامین و فتاوای ملا هبت الله آخوندزاده، خطر وقوع جنگ جدی است و راه سومی وجود ندارد.
آگاهان میگویند که این سخنان، بازتابدهنده عزم و اراده راسخ و تغییرناپذیر رهبر اقتدارگرای طالبان در مواجهه مستقیم و سختافزاری با مخالفان و منتقدانش در درون حاکمیت محسوب میشود.
این سخنان در عین حال پیامی به هواداران و مخالفان ملا هبت الله آخوندزاده به حساب میآید و آنان را به تمکین بیچون و چرا و اطاعت اجتنابناپذیر از رهبر فرامیخواند، در غیر آن صورت باید نتیجه آن که بروز جنگ خواهد بود را بپذیرند.
نکته مهم این است که ملا هبتالله آخوندزاده اگرچه در سخنرانی اخیر خود، نامی از سراج الدین حقانی؛ رهبر شبکه حقانی و دیگر رهبران مقامات منتقد نبرده؛ اما به باور بسیاری از آگاهان، سخنرانی مورد اشاره او به طور غیرمستقیم خطاب به سراج الدین حقانی و دیگر رهبران منتقد طالبان ابراز شده است؛ کسانی که در ماههای اخیر، دستورات، تصامیم و فرامین ملا هبت الله را به چالش کشیده، مشروعیت مذهبی او را زیر سوال برده و ضرورت اطاعت بیقید و شرط از دستورات رهبری حتی اگر نامشروع، غیرقانونی و خلاف شرع باشد را از نظر احکام اسلامی غیرقابل توجیه دانستهاند.
بر این اساس، علیرغم انتشار گزارشهایی مبنی بر سفر سراج الدین حقانی به قندهار و دیدار او با ملا هبت الله آخوندزاده پس از ماهها غیبت طولانی، خروج پرسشبرانگیز از کابل و سفر پرحاشیه به کشورهای عربی، سخنان تازه ملا هبتالله نشان میدهد که اختلافات و تنشها میان او و حقانی نه تنها فروکش نکرده؛ بلکه همچنان یکی از جدیترین نگرانیهای او برای اعمال حاکمیت مطلق و اقتدارگرایانهاش محسوب میشود.
به این ترتیب با توجه به سخنان مورد اشاره ملا هبت الله آخوندزاده؛ رهبر طالبان در خطبههای نماز عید فطر در قندهار، میتوان نتیجه گرفت که اطاعت از رهبری که از دغدغههای اصلی او از آغاز حکومت طالبان تاکنون بوده، همچنان یک چالش محسوب میشود و رهبر طالبان قادر به فراهم آوری صد درصدی آن نشده است. نکته دیگر اینکه انتظار نمیرود که سخنرانی تازه رهبر طالبان، مقامات و رهبران منتقد این گروه به ویژه مهرههای همسو با سراج الدین حقانی را به تغییر رویکرد خود نسبت به شیوه حکمرانی ملا هبت الله وادار سازد؛ بنابراین همانگونه که در سخنان رهبر طالبان نیز بازتاب یافته، تجدید تجربههای مرگبار و فاجعهآمیز جنگهای داخلی دهه ۷۰ کاملا جدی است.